Narcisme en conflicten op de werkvloer

Narcisme en conflicten op de werkvloer vinden we overal. Valse beschuldigingen, gashlighting en bondjesvorming geeft vaak broei in de onderstroom. Passieve agressieve reacties vanuit onmacht en angst inkomen te verliezen. Als zelfstandig therapeut in mijn eigen hokje kan ik dit soort confrontaties met narcisme en conflicten op de werkvoer prima vermijden. En het is ook eenzaam om alleen met cliënten te werken buiten de maatschappij. Bovendien vind ik het belangrijk dat ik vanuit ervaringen met mijn cliënten kan spreken. Dus ging ik ook weer op de werkvloer.

Hiërarchie, narcisme en conflicten op de werkvloer

Of je nu bij de bakker solliciteert of bij een grotere instelling of organisatie. Je krijgt altijd te maken met hiërarchie. Een soort pikorde wie er het eerst was en wie het meeste kennis heeft. Het is verstandig om je plek in een organisatie te kennen en werknemers die er voor jouw waren, ook al zijn zij jonger dan jij, te respecteren. Mensen die meer theoretische kennis hebben verschillen vaak van benadering met mensen die praktijkervaring hebben. En er zijn nu eenmaal verschillend persoonlijkheden. De een is meer van protocollen terwijl de ander intuïtief wil werken. Conflicten die hierdoor ontstaan hoeven niets te maken te hebben met narcisme op de werkvloer. Gepokt en gemazeld in deze ervaringen ging ik op pad.

Ik vond een plek

Ik zocht een bijbaan als hobby, want het werk in mijn praktijk is mijn grote passie en vond een plek waar ik me zeer welkom voelde. Het ging ook hartstikke goed. Oh, Coja wat doe je het goed! Je bent zo lekker zelfstandig, gaat je gang. Voegt lekker in het team en maakt zo mooi verbinding. Helemaal leuk, totdat ik een duidelijke persoonlijke  grens stelde aan een collega die denkt ver boven mij te staan. BAM!!!!!
Ik heb de poppen aan het dansen en daar bleef het niet bij, want inmiddels is de situatie zo geëscaleerd dat er een gesprek komt met onze teamleider en HR. HR (Human Resources) is de afdeling of het vakgebied dat verantwoordelijk is voor het beheer, de ondersteuning en de ontwikkeling van het personeel, oftewel het menselijk kapitaal binnen een organisatie.

De onderstroom van narcisme en conflicten bij instellingen 

Ik ga geen details delen en globaal komt het erop neer dat ik grote moeite heb om te bepalen van de ongeschreven groepsregels. Formeel en informeel gedrag wisselt zich in rap tempo of zonder duidelijk kader. Hylke Bonnema schrijft is zijn boek Het nieuwe opstellen:

“Parallelle processen zijn processen die zich afspelen in de onderstroom van de organisatie en door mensen in de organisatie wordt opgepikt. Het klantenveld resoneert met de organisatie. Neem bijvoorbeeld jeugdzorg. De doelgroep bestaat uit moeilijke gezinnen die hulp nodig hebben. Het managementteam van jeugdzorg verhoud zich soms tot elkaar als deze gezinnen.” 

Blijkbaar ben ik dus weer eens bij een instelling terecht gekomen waar ogenschijnlijk niets speelt en in de onderlaag van alles! Als je authentiek reageert op deze onderstroom, kom je dus in de problemen. Tadaaa! Ik heb het weer eens voor elkaar gekregen de hete hangijzers op tafel te krijgen en nu?

De stappen die ik heb genomen  

Voor veel werknemers houdt het hier op. Wie is er niet afhankelijk van zijn inkomen? Ze vinden een andere baan. Daar waar de geschiedenis zich mogelijk herhaald of waar inspiratie ontbreekt. Besluiten te slikken wat er gebeurt of proberen het met passieve agressie. “Kill them with kindness”. Van binnen klopt het niet, maar de afhankelijkheid, de macht en onmacht neemt de overhand. Gelukkig ben ik dankzij inkomen van mijn praktijk en partner niet financieel afhankelijk van deze instelling. De kunst is om uit de slachtofferrol te stappen en met ver – stand de situatie te aanschouwen. 

Eerste stap:  Afstand

Wat is er feitelijk gebeurt en met welke intentie heb ik gehandeld? Hiervoor moest ik echt uit de slachtofferrol de feiten bekijken en de gevolgen van mijn eigen handelen. Want natuurlijk heb ik zelf ook een aandeel in de huidige situatie! Ook mijn keuzes hebben consequenties, als vind ik zelf dat ik 100% gelijk heb en het zeer terecht is. Mijn handelen heeft gevolgen voor een ander en dienst eigen beleving. Actie, reactie. Ook ik ben geraakt in mijn verwondingen en heb te kijken naar de dynamieken uit mijn gezin van herkomst die in het hier en nu een rol spelen.

Wat gebeurde er en wat zijn rode vlaggen voor mij?

Ik heb een keuze gemaakt vanuit mijn normen en waarden. Ik koos voor mezelf en niet voor een ander omdat ik mij niet gerespecteerd voelde. En als ik mij niet gerespecteerd voel, dan respecteer ik mezelf en aanvaard de consequenties. Het was voor mij iets (informeels) persoonlijks tussen collega en mij. Waar bij ik rode vlaggen signaleerde:
A. Geen ruimte was in een gesprek voor mijn waarnemingen en ervaring van de situatie.
B. Mijn woorden en waarnemingen werden verdraaid om gelijk te krijgen. Gashlighting

Triggers

Blijkbaar heb ik iets getriggerd bij collega uit haar verleden waardoor zij niet in staat is het voorval als misverstand te zien en te zeggen. Het is jouw woord tegen het mijne, laten we ervan leren: “Lets agree to disagree”.
Dus vanuit haar verwonding uit het verleden stapte zij naar de teamleiding.
Daar moest ik op gesprek komen. Kreeg een berisping en verzoek tot gesprek met collega. Maar daar hield het niet op. Er volgde nog een misverstand waardoor ik ineens ook in conflict was met de teamleiding! Wow! Hoe kon dit gebeuren? Natuurlijk, heb ik ook hier een aandeel in! Ik heb een actie ondernomen waardoor een aantal dingen werden belicht die onder “de smorende mantel van liefde en harmonie” lagen. Dat had ik nooit mogen doen want nu ben ik de onveilige factor. Ik heb per ongeluk iets belicht wat blijkbaar in het duister had moeten blijven. Paniek, want control verlies.

Time out

Om afstand te nemen van dit conflict met narcistische voedingsbodem, heb ik eerst een time out gevraagd van twee weken om mijn emoties te laten bezinken en objectief naar de situatie te kunnen kijken. Tevens heb ik de hele situatie vanaf het begin op papier gezet. Wat gebeurde er? Welke volgorde. Wat had ik anders kunnen doen en ook waar had het verhaal een andere wending kunnen krijgen door een andere reactie van collega of teamleiding? Door het te tekenen of op te schrijven, maak ik het verhaal compleet en kan ik met afstand het geheel zien. Denken blijft in fragmenten focus leggen op mijn eigen beleving van onterechtheid.

Stap twee: Hulp vragen 

Dit is en blijft een dingetje voor mij. Ik ben opgegroeid in een chaotisch gezin waar overwegend geen hulp was, of hulp wat enkel de situatie verergerde. Bovendien was het gezin onveilig waardoor mijn beleving in groepen altijd een spanning oproept. Jan Stroms zei ooit eens tegen mij: “Kies uw critici nog zorgvuldiger dan uw vrienden” Dat heb ik altijd onthouden, want hoe vaak krijgen we niet eerst een bak oordelen met “victim blaming” over ons heen als we raad vragen over een situatie? 

Partner

Ik heb dit dus als eerst besproken met mijn man. Zijn reactie was: “Zeg maar dat je van mij niet meer heen mag”. Heel steunend en ik zeg tegen mijn kinderen altijd: “Het geeft niet als er ruzie is, als je de verbinding maar weer weet te herstellen. ” Dat is veilige hechting in een notendop. Ik raak in een stuk vermijdende hechting en wil inderdaad weg. Met collega heb ik geen verwachtingen dat het goed komt en dat hoeft ook niet. Met mijn teamleiding, die mijn woorden niet verdraaide, hoop ik tot een horen en wederhoren te kunnen komen. Hoewel ik vermoed dat ik bij haar ook een verwonding uit het verleden heb getriggerd, verwacht ik dat zij zonder collega hier wel met mij uit kan komen. Om nu met beide om tafel te gaan is in het hol van de leeuw kruipen. Ik pak wel de regie in mijn route.

Vriendinnen

Dan mijn vriendinnen, inclusief degene van de ademcoachopleiding. Die zijn ook veilig en soms meedogenloos eerlijk in hun feed back. Ik krijg steunende warme reacties en vragen waar ik mee aan de slag kan. En, ik had het niet verwacht, maar een van hen raadde mij aan AI te gebruiken. Zij heeft als aanzet mijn casus voorgelegd. Bizar hoe mooi dat werkt! Je moet echter wel zelf altijd goed blijven nadenken over wat je kunt toepassen, maar ik heb er echt fijne nuttige ondersteuning van gehad.  

Concullega’s therapeut

Tot slot ga ik mijn casus vanavond bespreken met mijn veilige intervisie groep. Ik heb als hupvraag  benoemd:  Dat ik geen oordelen nodig heb, want dat kan ik zelf heel erg goed, en wel een aanmoedigende houding met opties om de verbinding eerst met de teamleiding te herstellen en de optie mijn bijbaan te behouden. 

Conflicten en narcisme op de werkvloer

Ten slotte is het een opeenstapeling geworden van trauma triggers met een sneeuwbaleffect. Ook mijn collega komt ergens vandaan. Echter zij heeft een aantal strategieën ontwikkeld waarmee zij zich staande kan houden vanuit macht en onmacht. Die dwang en drang geeft een pseudo controle en kost waarschijnlijk bakken met energie. Ergens heb ik met haar te doen en ik weiger om mee te gaan in de betrekkingsuitnodiging hoe wij met elkaar omgaan. Ik pak de regie en ben in de luxe positie om dit te kunnen doen omdat ik financieel onafhankelijk ben. Ik hoop dat dit voorval voor de cliënten, mijn lieve collega’s met wie ik wel open communicatie kan hebben, de temleiding en de instelling, dat het bloot leggen van deze dynamiek als leermoment groei brengt in de onderstroom.

Herken je een soortgelijke situatie?

Herken je een conflict situatie met narcisme op de werkvloer? Soms is het lastig op afstand te nemen van de situatie en ben je al veel energie verloren aan het verweren van valse beschuldigingen. In mijn geval is het niet de leidinggevende maar een collega die (onbewust) invloed heeft op de leidinggevende. Voor ondersteuning bij dit soort situaties kan een inzicht gevend gesprek heel fijn zijn. contact